Psikolojik esneklik ile ruh sağlığınızı destekleyin

İnsan doğası karmaşıktır ve insanı sadece tek bir yönü ile açıklamak oldukça güçtür. Doğumdan ölüme kadar olan gelişimsel süreçte sürekli yeni deneyimler elde eder. Bunlardan bazıları hoşa giden sevinç, huzur gibi yaşantılarken diğer bazıları öfke, üzüntü gibi hoşa gitmeyen yaşantıları içerir. Bu yaşantılar doğamızın bir parçasıdır ve aslında var olduğumuzun, yaşadığımızın birer göstergesidir.

Mutlu ve anlamlı bir yaşam hoşa giden ve hoşa gitmeyen yaşantılarımızla inşa edilir

Bazen hoşa gitmeyen bu durumlar hayatımız anlamsız hale getiri ve ruh sağlığımızı olumsuz etkiler. Bunun aksine bazı insanlar için ise bu olumsuz yaşantılar yaşamı daha zengin ve anlamlı hale getirir. İşte bu noktada sorulması gereken soru peki öyleyse ne oluyor da hoşa gitmeyen yaşantılarımız bazen yaşamı daha anlamsız ve çekilmez hale getiriyor da bazen yaşamı daha mutlu ve anlamlı kılıyor? Son yıllarda bu soruya verilen önemli cevaplardan biri kabul ve kararlılık terapisi (ACT) tarafından psikolojik esneklik ile verilmektedir. Psikolojik esneklik acısıyla tatlısıyla zengin ve anlamlı bir yaşam sürmemize olanak tanır.

Psikolojik esneklik düzeyinizin yüksek olması hoşunuza giden ya da gitmeyen duygu, düşünce gibi öznel yaşantılara yer açabildiğiniz yani bunu farklı yollarla ifade edebildiğinizi gösterir. Bunun aksi durumu ise psikolojik katılık olarak geçer.  Psikolojik katılık yaşamanız bu öznel yaşantılardan uzaklaşmanız anlamına gelir ve bunları ifade yollarınızda bazı tıkanıklıklar vardır.

Psikolojik esneklik modeli altı temel süreçten oluşur. Bu altı sürecin isimleri farklı kaynaklarda biraz değişmekle beraber şöyle sıralanabilir: (1) an ile esnek temas, (2) bilişsel ayrışma, (3) kabul, (4) bağlamsal benlik, (5) değerler, (4) değer odaklı davranışlarda kararlılık

 Psikolojik esneklik nasıl desteklenebilir?

Psikolojik esnekliği geliştirmeye yönelik bu altı süreci içeren farklı uygulamalar ACT tarafından kullanılmaktadır. Örneğin şimdi ve burada ol egzersizleri yapmak içinde bulunduğunuz zaman ile iletişiminizi arttıracak ve farkındalığınızın gelişimini destekleyecektir.

Yaşamda yeni şeyler öğrenmek bizi yaşamın bir parçası kılar. Küçükte olsa her gün yeni bir şeyler öğrenmeye çalışın. Beynimizi harekete geçirmek yararlı olacaktır. Bu beraberinde rutininizi değiştirmenizi getirecektir. Basit şeylerde olsa yaşamınızı farklılaştırın. Örneğin her gün işe giderken aynı yol yerine farklı bir yoldan da deneyimleme yapın.

Yaşamda sizler için önemli olan şeyler odaklanın ve neler olduğunu belirlemeye çalışın. Kimi zaman önemli olarak gördüğümüz ve değer verdiğimiz şeyler anlamsız kalabilir. Benzer şekilde değerlerimizin farkına varmak ve bu değerler çerçevesinde harekete geçmek önemlidir. Değerlerinize göre yaşayın.

Bunlar dışında deneyimler de edinerek sizlerde psikolojik esnekliğinizi geliştirilebilir ve pozitif ruh sağlığınızı destekleyebilirsiniz. Önereceğim kaynaklar ve siteler size bu konuda fikir verecektir. Ayrıca benzer konularda daha önceki blog yazılarıma bakabiliriz.

Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere, mutlu ve anlamlı bir yaşam sürmeniz dileğiyle.

Yararlanılan ve Önerilen Kaynaklar

Association for Contextual Behavioral Science. https://contextualscience.org/about_act
Bağlamsal Bilimler ve Psikoterapiler Derneği. https://www.baglamsalbilimler.org/kabul-ve-kararlilik-terapisi-act/
Harris, R. (2018). ACT’i kolay öğrenmek (Çev). Litera Yayıncılık
Tanhan, A. (2019). Acceptance and commitment therapy with ecological systems theory: Addressing Muslim mental health issues and wellbeing. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 3(2), 197-219.

İlginizi çekebilecek benzer yazılar

Yorum yapmaya nedersin?